wtorek, 8 września 2015
Kontekst historyczny wg Józefa Flawiusza cz.1
Józef Flawiusz (hebr. Josef ben Matatia, stgr. ᾿Ιώσηπος Φλαύιος, łac. Iosephus Flavius, ur. 37, zm. po 94) – żydowski historyk pochodzący z rodu kapłańskiego. Józef pochodził z klasy Joariba, pierwszej klasy kapłańskiej w Izraelu. Jego pradziadek, Mattias Garbaty (ur. 135 p.n.e.), był po kądzieli wnukiem Jonatana Machabeusza. Był synem Mattiasa syna Józefa, jerozolimskiego kapłana.
Urodził się w Jerozolimie w 37 roku, a w roku 64 przybył do Rzymu, gdzie przebywał trzy lata. Do kraju powrócił w roku 66, w czasie gdy wybuchło powstanie żydowskie przeciwko Rzymianom. Flawiusz przyłączył się do powstania, objął dowództwo nad powstańcami w Galilei, a w roku 67 dostał się do niewoli. Po dwóch latach uwolnił go Wespazjan, który jako jego nowy patron nadał mu nazwisko Flavius, obdarzając go również obywatelstwem rzymskim. Józef poświęcił się wówczas całkowicie pracy literackiej. Hieronim określił go "greckim Liwiuszem". Jego zagorzałym przeciwnikiem politycznym był inny historyk żydowski, Justus z Tyberiady, z którym Józef polemizuje w swojej Autobiografii (7 - 74). Data jego śmierci nie jest znana, wiadomo jednak, że żył jeszcze w 94 roku.
Józef Flawiusz
"Dawne dzieje Izraela"
fragment
VI. 1. W czwartym roku jego (Necho) panowania niejaki Nabuchodonozor odzierżył władzę nad Babilończykami i od razu powiódł świetnie wyposażoną armię ku miastu zwanemu Karchamissa /Karchemisz — jest takie miasto nad Eufratem — by walczyć przeciwko Nechausowi /Nechowi/, królowi Egipcjan, któremu podlegała wtedy cała Syria. Gdy ten do-wiedział się o zamiarach króla babilońskiego i o jego wyprawie, nie czekał spokojnie, jeno wyruszył z potężnym wojskiem ku rzece Eufrat, by stawić czoło Nabuchodonozorowi. W bitwie jednak poniósł klęskę i stracił wiele dziesiątków tysięcy wojowników. Wtedy król babiloński przeprawił się przez Eufrat i zajął całą Syrię — oprócz Judei — aż po Peluzjum. A w czwartym roku swego panowania, który był ósmym rokiem rządów Joakeimosa /Joakima/ nad Hebrajczykami, Nabuchodonozor przywiódł przeciw Judejczykom wielką siłę zbrojną i pod groźbą wojny zażądał od Joakeimosa Joakima/ daniny. Przerażony tym Joakeimos Joakim/ kupił sobie pokój za pieniądze i przez trzy lata składał daninę, jaką wyznaczył król babiloński.
2. Ale gdy w trzecim roku rozeszła się wieść o wyprawie egipskiej przeciw królowi babilońskiemu. Joakeimos /Joakim/ wstrzymał płacenie daniny. Zawiódł się jednak w swych nadziejach, bo Egipcjanom zabrakło odwagi do podjęcia tej wojny. O tym. że tak się stanie, prorok Jeremiasz mówił swoim rodakom codziennie, tłumacząc, jak daremne są ich na- dzieje pokładane w pomocy egipskiej i że miastu przeznaczona jest zagłada z rąk króla babilońskiego, który ujarzmi króla Joakeimosa /Joakima/. Takimi upomnieniami jednak niczego nie osiągnął, gdyż prze- mawiał do ludzi, którzy już nie mieli ocaleć. Zarówno lud. jak i naczelnicy zgoła nie baczyli na głoszone im słowa, a gdy roznieciły one ich gniew, oskarżyli Jeremiasza, że jako prorok posługuje się wróżbiarstwem na szkodę króla. Postawiwszy go przed sądem, żądali surowego wyroku. Wszyscy więc oni oddawali głosy przeciw niemu, odrzucając tym radę starszych: ale ci ostatni, kierując się mądrością, wypuścili proroka z dziedzińca więziennego i nakłaniali innych, by nie czynili mu żadnej krzywdy. Bo przecież (mówili) nie tylko on jeden przepowiedział dolę miasta, lecz już przed nim te same zapowiedzi głosił Micheasz i wielu innych, a żaden z nich nie doznał krzywdy od ówczesnych królów, nawet przeciwnie — dostępowali czci jako prorocy Boży. — Takimi słowy ułagodzili lud i uchronili Jeremiasza od kary. na którą go skazano. Wtedy spisał on wszystkie swe proroctwa i skoro lud. odprawiając post. zgromadził się w świątyni (było to w dziesiątym miesiącu piątego roku panowania Joakeimosa /Joakima/). Jeremiasz odczytał ową księgę, w której zawarł przyszłe losy miasta, świątyni i ludu. Gdy wysłuchali tego naczelnicy, zabrali mu księgę i rozkazali, by wraz ze swym sekretarzem Baruchem natychmiast zniknął im z oczu i by już nigdy nie pojawił się wśród ludzi: a księgę zanieśli królowi. Ten. w obecności przyjaciół, polecił swemu pisarzowi, by odczytał ją na głos. Poznawszy treść księgi, rozsierdził się król, podarł ją na strzępy i rzucił w ogień. Przykazał też. by odszukano Jeremiasza i jego pisarza Barucha by przywiedziono ich przed jego oblicze dla wymierzenia im kary. Zdołali jednak uchronić się przed jego zemstą
poniedziałek, 7 września 2015
Z powodu Manassesa...
"Piątego dnia tego miesiąca - był to piąty rok od uprowadzenia króla Jojachina do niewoli" Ezech. 1:2
Król Jojakim jest już piąty rok w niewoli, i wraz z nim prawdopodobnie Ezechiel, za nimi długa i trudna podróż po piaskach pustyni i bezdrożach do Babilonu. Pięć lat, to wystarczający czas aby się pogodzić z niewolą, przystosować do nowych warunków życia. Wtedy prorok dostaje słowo od Boga.
Księga Ezechiela jest osadzona w szerokim kontekście historycznym, który można by sprowadzić do kilku wierszy z drugiej Księgi królewskiej, gdzie czytamy; "Doprawdy, zgodnie ze słowem JHWH Pana spotkało to Judę, aby usunąć ją sprzed oblicza jego za grzechy Manassesa, za to wszystko, co uczynił," 2 Król. 24:3, a następnie w 2 Król. 23:37 czytamy "A czynił on ( ojciec Jojakima) to, co złe w oczach JHWH Pana, we wszystkim tak, jak czynili jego praojcowie", i dalej w 2 Król. 24:9,20 "A czynił on (sam Jojakim) to, co złe w oczach JHWH Pana, we wszystkim tak, jak czynił jego ojciec. (...) Z powodu gniewu JHWH Pana bowiem działo się to w Jeruzalemie i w Judzie, aż odrzucił ich od oblicza swego."
Król Jojakim jest już piąty rok w niewoli, i wraz z nim prawdopodobnie Ezechiel, za nimi długa i trudna podróż po piaskach pustyni i bezdrożach do Babilonu. Pięć lat, to wystarczający czas aby się pogodzić z niewolą, przystosować do nowych warunków życia. Wtedy prorok dostaje słowo od Boga.
Księga Ezechiela jest osadzona w szerokim kontekście historycznym, który można by sprowadzić do kilku wierszy z drugiej Księgi królewskiej, gdzie czytamy; "Doprawdy, zgodnie ze słowem JHWH Pana spotkało to Judę, aby usunąć ją sprzed oblicza jego za grzechy Manassesa, za to wszystko, co uczynił," 2 Król. 24:3, a następnie w 2 Król. 23:37 czytamy "A czynił on ( ojciec Jojakima) to, co złe w oczach JHWH Pana, we wszystkim tak, jak czynili jego praojcowie", i dalej w 2 Król. 24:9,20 "A czynił on (sam Jojakim) to, co złe w oczach JHWH Pana, we wszystkim tak, jak czynił jego ojciec. (...) Z powodu gniewu JHWH Pana bowiem działo się to w Jeruzalemie i w Judzie, aż odrzucił ich od oblicza swego."
O ojcu Jojakima czytamy jeszcze coś bardzo
ważnego w drugiej Księdze Kronik 36:8 "Pozostałe zaś sprawy Jehojakima i OBRZYDLIWOŚCI, jakie
popełnił, i co go potem spotkało, jest zapisane w Księdze Królów Izraelskich i
Judzkich. Władzę królewską po nim objął jego syn Jehojachin." Chcę już teraz
zwrócić uwagę na słowo obrzydliwość, ponieważ słowo to jest kluczowym słowem w
Księdze Ezechiela.
Jakie to były obrzydliwości? Z powyższych fragmentów dowiedzieliśmy się, że
Bóg dotknął naród wybrany niewolą z powodu grzechów Manassesa. To jest też
bardzo ważna wskazówka dla naszego studium. Musimy koniecznie przeczytać to co Pismo pisze na temat tego
króla Judy. W 2 Kron. 33:1-9 czytamy;
"Manasses miał dwanaście lat, gdy objął władzę
królewską, a pięćdziesiąt pięć lat panował w Jeruzalemie. Czynił zaś to, co złe
w oczach JHWH Pana, według ohydnych zwyczajów narodów, które JHWH Pan wytępił przed
synami izraelskimi. Z powrotem pobudował świątynki na wyżynach, które zburzył
Hiskiasz, jego ojciec, wznosił też ołtarze dla Baalów i sporządził aszery,
oddawał pokłon całemu zastępowi niebieskiemu i służył mu. Zbudował także
ołtarze w świątyni JHWH Pana, o której JHWH Pan powiedział: W Jeruzalemie będzie
przebywać imię moje na wieki. Nabudował też ołtarzy dla całego zastępu
niebieskiego w obydwu dziedzińcach świątyni JHWH Pana. On nawet swoich synów oddał
na spalenie w Dolinie Syna Chinnomowego, oddawał się wróżbiarstwu, czarom i gusłom,
ustanowił wywoływaczy duchów i wróżbitów, wiele złego czynił w oczach JHWH Pana,
drażniąc go. Postawił też posąg rzeźbiony, który kazał sporządzić, w świątyni
Bożej, o której Bóg powiedział do Dawida i do Salomona, jego syna: W tej
świątyni i w Jeruzalemie, które wybrałem spośród wszystkich plemion
izraelskich, umieszczę imię moje na wieki. I nie dopuszczę, aby noga Izraela
ustąpiła z tej ziemi, na której postawiłem ich ojców, jeżeli tylko będą ściśle
wykonywać to wszystko, co im przykazałem przez Mojżesza zgodnie z całym
zakonem, z przykazaniami i ustawami.
Lecz Manasses zwiódł Judę i mieszkańców Jeruzalemu, tak iż postępowali
gorzej niż narody, które JHWH Pan wytępił przed synami izraelskimi."
O Manassesie, a właściwie o skutkach ponad pięćdziesięcioletniego odstępstwa czytamy jeszcze u proroka Jeremiasza;
„I rzekł JHWH Pan do mnie: Choćby stanęli przede mną Mojżesz i
Samuel, nie miałbym serca dla tego ludu. Wypędź ich sprzed mojego oblicza,
niech idą precz! A
gdyby rzekł do ciebie: Dokąd mamy pójść? to odpowiedz im: Tak mówi JHWH Pan: Kto
przeznaczony na śmierć - na śmierć! Kto na miecz - na miecz! Kto na głód - na
głód! Kto na niewolę - do niewoli! I wyznaczę dla nich cztery rodzaje kar, mówi JHWH Pan: Miecz
do zabijania, psy do rozrywania, ptactwo niebieskie i zwierzęta polne do
pożerania i niszczenia. I podam ich jako odstraszający przykład dla wszystkich
królestw ziemi z powodu Manassesa, syna Hiskiasza, króla judzkiego, za to, co
uczynił w Jeruzalemie." Jer. 15:1-4
Tradycja żydowska opowiada, że to właśnie sam Manasses
zamordował proroka Izajasza. Z powodu Manassesa… Konsekwencje bezbożności Manassesa
ponoszą następne pokolenia. W roku 605 czyli 12 lat przed powołaniem Ezechiela na proroka nastąpiła pierwsza deportacja Izraelitów do Babilonu, Nabudochonozor zabiera Daniela, prorok Ezechiel prawdopodobnie ma wtedy około 18 lat. W roku 597 ma miejsce druga deportacja, Nabudochonozor zabiera do niewoli Ezechiela oraz króla Johojakina, a wraz z nim 10.000 ludzi. Ezechiel spędza ok. 5 lat w niewoli babilońskiej, zanim Bóg powoła go na proroka, na stróża narodu izraelskiego. Ezechiel ma lat trzydzieści. Wreszcie w latach 588-586 ma miejsce trzecia fala deportacji. Chaldejczycy palą świątynię, a Jerozolima zostaje zburzona, 50.000 kolejnych hebrajczyków trafia do niewoli. To jest mroczny czas dla Izraela. Sytuacja
jest trudna, naród wybrany doświadcza zapowiadanej przez proroków niewoli, ale
wcześniej doświadcza czasu wojen, w miastach panował głód, ludzie zjadali
własne dzieci.
Księga Ezechiela opisuje nam smutny i tragiczny finał tego
wielopokoleniowego odstępstwa. Bóg jest cierpliwy do czasu.
sobota, 5 września 2015
piątek, 4 września 2015
Wtedy otworzył im umysły, aby mogli zrozumieć Pisma...
Duch Święty w Księdze Ezechiela odgrywa bardzo ważną, kluczową rolę. Czytamy, że żywe istoty i koła w wizji Ezechiela "szły tam, gdzie Duch chciał aby szły". Ez. 1:12,20; a sam prorok pisze; "i wstąpił we mnie Duch" Ez.2:2 i 3: 24. Duch Święty był przewodnikiem proroka.
"Mojego ducha dam do waszego wnętrza i uczynię, że będziecie postępować według moich przykazań, moich praw będziecie przestrzegać i wykonywać je." Ezech. 36:27
Kiedy diakon Filip zobaczył ministra z Etiopii czytającego Pisma, zapytał go, - czy rozumiesz co czytasz? To pytanie dzisiaj zadaję sobie i wszystkim czytelnikom Księgi Ezechiela. By zrozumieć słowa zapisane w Piśmie Świętym musimy pamiętać, że były one spisane pod wpływem Ducha Świętego. A zatem by zrozumieć o czym pisał Ezechiel będąc pod wpływem Ducha Świętego, musimy sami być pod wpływem tego samego Ducha. Modlę się, aby Duch Święty osobiście objawiał potrzebne nam wszystkie Boże Prawdy i znaczenie trudnych sformułowań, jakie są zapisane w Księdze Ezechiela.
Nie możemy też, podczas studium Bożych duchowych rzeczy, posługiwać się tylko i wyłącznie naszym rozumem. Takie studiowanie zaprowadzi nas na bezdroża teologii.
W 1 Kor. 2:10 czytamy: "Albowiem nam objawił to Bóg przez Ducha; gdyż Duch bada wszystko, nawet głębokości Boże."
Starajmy się jak powiada Paweł nasze studium prowadzić "nie w uczonych słowach ludzkiej mądrości, lecz w słowach, których naucza Duch, przykładając do duchowych rzeczy duchową miarę. Ale człowiek zmysłowy nie pojmuje tych rzeczy, które są z Ducha Bożego, bo są dlań głupstwem, i nie może ich poznać, gdyż należy je duchowo rozsądzać. Lecz człowiek duchowy rozsądza wszystko…” (1 Kor 2,13, 14).
Dalej warto podkreślić, że mądrość ludzka staje się bezwartościowa wobec mądrości Bożej. Takie świadectwo daje teolog, wykształcony faryzeusz Paweł w 1 Kor. 2:4-7. Troszkę tą myśl sparafrazuję;
"Aby studium nasze nie były prowadzone w przekonywających słowach mądrości, lecz objawiały się w nich Duch i moc, Aby wiara nasza nie opierała się na mądrości ludzkiej, lecz na mocy Bożej. My tedy głosimy mądrość wśród doskonałych, lecz nie mądrość tego świata ani władców tego świata, którzy giną; Ale głosimy mądrość Bożą tajemną, zakrytą, którą Bóg przed wiekami przeznaczył ku chwale naszej."
I jeszcze jedna sytuacja. W Łuk. 24:44-45 czytamy; "Potem rzekł do nich: To są moje słowa, które mówiłem do was, będąc jeszcze z wami, że się musi spełnić wszystko, co jest napisane o mnie w zakonie Mojżesza i u proroków, i w Psalmach. Wtedy otworzył im umysły, aby mogli zrozumieć Pisma." Tu jest bardzo ważna myśl, potrzebna nam na wstępie naszego studium. Moją modlitwą jest aby Pan nasz i Bóg nasz Jezus Chrystus otwierał nasze serca i umysły na Boże Słowo zapisane w Księdze Ezechiela.
"Albowiem proroctwo nie przychodziło nigdy z woli ludzkiej, lecz wypowiadali je ludzie Boży, natchnieni Duchem Świętym." 2 Piotr. 1:21
"I ponieważ od dzieciństwa znasz Pisma święte (Paweł pisze tutaj o Starym Testamencie), które cię mogą obdarzyć mądrością ku zbawieniu przez wiarę w Jezusa Chrystusa. Całe Pismo przez Boga jest natchnione i pożyteczne do nauki, do wykrywania błędów, do poprawy, do wychowywania w sprawiedliwości, Aby człowiek Boży był doskonały, do wszelkiego dobrego dzieła przygotowany." 2 Tym. 3:15-17
"Mojego ducha dam do waszego wnętrza i uczynię, że będziecie postępować według moich przykazań, moich praw będziecie przestrzegać i wykonywać je." Ezech. 36:27
Kiedy diakon Filip zobaczył ministra z Etiopii czytającego Pisma, zapytał go, - czy rozumiesz co czytasz? To pytanie dzisiaj zadaję sobie i wszystkim czytelnikom Księgi Ezechiela. By zrozumieć słowa zapisane w Piśmie Świętym musimy pamiętać, że były one spisane pod wpływem Ducha Świętego. A zatem by zrozumieć o czym pisał Ezechiel będąc pod wpływem Ducha Świętego, musimy sami być pod wpływem tego samego Ducha. Modlę się, aby Duch Święty osobiście objawiał potrzebne nam wszystkie Boże Prawdy i znaczenie trudnych sformułowań, jakie są zapisane w Księdze Ezechiela.
Nie możemy też, podczas studium Bożych duchowych rzeczy, posługiwać się tylko i wyłącznie naszym rozumem. Takie studiowanie zaprowadzi nas na bezdroża teologii.
W 1 Kor. 2:10 czytamy: "Albowiem nam objawił to Bóg przez Ducha; gdyż Duch bada wszystko, nawet głębokości Boże."
Starajmy się jak powiada Paweł nasze studium prowadzić "nie w uczonych słowach ludzkiej mądrości, lecz w słowach, których naucza Duch, przykładając do duchowych rzeczy duchową miarę. Ale człowiek zmysłowy nie pojmuje tych rzeczy, które są z Ducha Bożego, bo są dlań głupstwem, i nie może ich poznać, gdyż należy je duchowo rozsądzać. Lecz człowiek duchowy rozsądza wszystko…” (1 Kor 2,13, 14).
Dalej warto podkreślić, że mądrość ludzka staje się bezwartościowa wobec mądrości Bożej. Takie świadectwo daje teolog, wykształcony faryzeusz Paweł w 1 Kor. 2:4-7. Troszkę tą myśl sparafrazuję;
"Aby studium nasze nie były prowadzone w przekonywających słowach mądrości, lecz objawiały się w nich Duch i moc, Aby wiara nasza nie opierała się na mądrości ludzkiej, lecz na mocy Bożej. My tedy głosimy mądrość wśród doskonałych, lecz nie mądrość tego świata ani władców tego świata, którzy giną; Ale głosimy mądrość Bożą tajemną, zakrytą, którą Bóg przed wiekami przeznaczył ku chwale naszej."
I jeszcze jedna sytuacja. W Łuk. 24:44-45 czytamy; "Potem rzekł do nich: To są moje słowa, które mówiłem do was, będąc jeszcze z wami, że się musi spełnić wszystko, co jest napisane o mnie w zakonie Mojżesza i u proroków, i w Psalmach. Wtedy otworzył im umysły, aby mogli zrozumieć Pisma." Tu jest bardzo ważna myśl, potrzebna nam na wstępie naszego studium. Moją modlitwą jest aby Pan nasz i Bóg nasz Jezus Chrystus otwierał nasze serca i umysły na Boże Słowo zapisane w Księdze Ezechiela.
"Albowiem proroctwo nie przychodziło nigdy z woli ludzkiej, lecz wypowiadali je ludzie Boży, natchnieni Duchem Świętym." 2 Piotr. 1:21
"I ponieważ od dzieciństwa znasz Pisma święte (Paweł pisze tutaj o Starym Testamencie), które cię mogą obdarzyć mądrością ku zbawieniu przez wiarę w Jezusa Chrystusa. Całe Pismo przez Boga jest natchnione i pożyteczne do nauki, do wykrywania błędów, do poprawy, do wychowywania w sprawiedliwości, Aby człowiek Boży był doskonały, do wszelkiego dobrego dzieła przygotowany." 2 Tym. 3:15-17
czwartek, 3 września 2015
kwestia tytułu
Początkowo tytuł studium miał formę: "I poznają, że Ja jestem Pan" Chcę, żeby ta myśl była mottem naszych rozważań. Zwrot "I poznają (poznacie), że Ja jestem Pan" występuje w Księdze Ezechiela ok. 60 razy i w takiej samej formie występuje w Biblii Warszawskiej, Gdańskiej i w Tysiąclecia. Zwrócono mi słuszną uwagę, na występujące w oryginale hebrajskim słowo JHWH. Dzisiaj zmieniłem tytuł na bardziej odpowiedni. Sam zwrot wydaje się, że ma inne znaczenie. "I poznają, że Ja JHWH to powiedziałem." Bardzo interesujący tutaj jest przekład Izaaka Cylkowa, mamy tam napisane: "I poznacie, żem Ja Wiekuisty."
Pan Bóg poprzez Księgę Ezechiela chce pokazać, że można poznać Go również w trudnych okolicznościach, że trudne okoliczności potwierdzają prawdziwość tego co Pan Bóg ma nam do powiedzenia. Tej sprawie przyjrzymy się bardziej podczas studium...
Polecam uwadze - I poznają, że Ja jestem JHWH...
Pan Bóg poprzez Księgę Ezechiela chce pokazać, że można poznać Go również w trudnych okolicznościach, że trudne okoliczności potwierdzają prawdziwość tego co Pan Bóg ma nam do powiedzenia. Tej sprawie przyjrzymy się bardziej podczas studium...
Polecam uwadze - I poznają, że Ja jestem JHWH...
wtorek, 1 września 2015
przyłączcie się do tej podróży ...
Księga proroka Ezechiela oraz sama postać proroka dla wielu osób jest
kontrowersyjna. Podobnie jak Księga Objawienia w Nowym Testamencie tak i
ta Księga z trudem zmieściła się w kanonie Pisma Świętego. Podobnie też
jest niechętnie czytana i znanych jest tylko kilka fragmentów i kilka
wierszy z całego bogactwa jej treści. Tymczasem poprzez tą Księgę Pan Bóg
objawia nam jakim On jest, jakie ma upodobania i oczekiwania względem
nas.
Ponad to, a może przede wszystkim zapisane są w niej proroctwa dotyczące czasów końca, czasów ostatecznych. Nie jest przypadkiem, że wiele fragmentów z tej Księgi jest ściśle powiązanych z Księgą Objawienia.
Dwa lata temu postanowiłem zgłębić, na ile było mi dane, poselstwo Księgi Objawienia. To było bardzo budujące i zachęcające doświadczenie dla mnie osobiście, jak i poprzez internet, dla wielu osób. Teraz chcę podjąć się, z pomocą Ducha Świętego wędrówki poprzez Księgę Ezechiela.
A Was zapraszam, przyłączcie się do tej podróży ...
Kwestia tytułu.
Ponad to, a może przede wszystkim zapisane są w niej proroctwa dotyczące czasów końca, czasów ostatecznych. Nie jest przypadkiem, że wiele fragmentów z tej Księgi jest ściśle powiązanych z Księgą Objawienia.
Dwa lata temu postanowiłem zgłębić, na ile było mi dane, poselstwo Księgi Objawienia. To było bardzo budujące i zachęcające doświadczenie dla mnie osobiście, jak i poprzez internet, dla wielu osób. Teraz chcę podjąć się, z pomocą Ducha Świętego wędrówki poprzez Księgę Ezechiela.
A Was zapraszam, przyłączcie się do tej podróży ...
Kwestia tytułu.
Subskrybuj:
Posty (Atom)


